10 słów

Super User włącz .

Spis treści

Dziewiąte przykazanie: Zakaz fałszywego świadectwa


Nie wolno ci świadczyć przeciwko twojemu bliźniemu - W tym przykazaniu zawiera się zakaz plotkowania i obmowy, choć główne ostrzeżenie odnosi się do fałszywego świadczenia w sądzie.

 Nie wolno ci świadczyć przeciwko twojemu bliźniemu jako fałszywy świadek - Bóg powiedział do Jisraela:"Moje dzieci, nie składajcie fałszywego świadectwa przeciwko swojemu bliźniemu. Nie przebywajcie wśród takich ani nie zadawajcie się z tymi, którzy fałszywie świadczą. Dbajcie, aby wasze dzieci nie przebywały w takim towarzystwie, by nie naśladowały ich złych uczynków. Karą za tę zbrodnię będzie, że ciemne chmury zasnują niebo, ale żaden deszcz dla zbiorów nie spadnie z nich. Głód zapanuje na ziemi". (Targum Jonatan)

Przykazanie to można złamać, nawet jeśli i świadczy się z pełnym przekonaniem o tym, że mówi się prawdę. Nawet jeżeli słyszało się od wielu wspaniałych i pobożnych ludzi, że ktoś popełnił przestępstwo lub pożyczył pieniądze, nie można świadczyć w tej sprawie. Zasłyszane świadectwo nie może być zaakceptowane bez względu na to, jak wiarygodne może być źródło wiadomości. (Edut 17:13)

Talmud (Szewuot 31 a) idzie o krok dalej - opisuje bowiem następujący przebieg wypadków: Do oddanego ucznia podchodzi jego nauczyciel i mówi: „Wiesz, że nie skłamałbym, nawet gdyby ktoś mi chciał zapłacie sto zuzim. Pewien człowiek jest mi winien sto zuzim, lecz zaprzecza temu, a ja mam tylko jednego świadka. Proszę cię tylko, abyś towarzyszył mojemu świadkowi w sądzie i stanął obok niego. Gdy mój dłużnik zobaczy, że dwóch ludzi przyszło do sądu, wystraszy się, myśląc, że obaj będziecie zeznawać przeciwko niemu i przyzna się do winy". Talmud uczy, że uczeń, który wziąłby udział w takim procesie, łamie zakaz: „Nie wolno ci świadczyć przeciwko twojemu bliźniemu jako fałszywy świadek".

Rozumiemy teraz, dlaczego werset mówi: lo taane, dosł. 'nie odpowiesz', zamiast bardziej stanowczego: lo taid, 'nie będziesz świadczył'. Słowa te stanowią również zakaz „powtarzania" plotek i zasłyszanych wiadomości - nawet jeżeli są prawdziwe - przez osobę, która nie uczestniczyła w wydarzeniach osobiście. (Haamek Dawar)

Dlaczego werset nie mówi o edut szeker 'fałszywym świadectwie', lecz tylko o ed, 'świadku', który świadczy? Bo jak widać to już wyżej, istnieje możliwość, że "świadectwo" będzie prawdziwe, a jedynie świadek fałszywy, gdyż ten, kto zeznaje na podstawie tego, co usłyszał, określany jest mianem ed szeker 'fałszywy świadek', nawet jeżeli to, co mówi, jest zgodne z prawdą.

 Przykazanie to - czwarte na drugiej tablicy - odpowiada czwartemu przykazaniu na pierwszej tablicy: „Pamiętaj (stale) o dniu Szabatu, aby go uświęcać". Szabat jest dniem, w którym Jisrael daje świadectwo, że Bóg stworzył świat, mówiąc: "W sześć dni Bóg uczynił niebo i ziemię (...) i odpoczął w siódmym dniu". Ktokolwiek znieważa Szabat, zaprzecza prawdzie tego świadectwa i składa fałszywe, sprzeciwiając się tym samym wszystkim naukom Tory. (Mechilta)

Bóg mówi: 'Przykazałem ci, żebyś uznał w myślach i w czynach, że jestem Stwórcą wszystkiego, abyś szanował rodziców, ponieważ oni połączyli się ze Mną przy tworzeniu ciebie. Strzeż się, abyś nie niszczył dzieła Moich rąk, rozlewając krew człowieka, którego Ja tworzyłem, aby Mnie szanował i uznawał we wszystkich tych sprawach. Nie popełniaj cudzołóstwa z żoną innego człowieka, ponieważ przez to zniszczysz zasadę szanowania rodziców, spowodujesz bowiem, że dzieci zaprzeczą prawdzie i uznają fałsz, bo nie będą znać swojego ojca i będą przez to szanować innego. Podobnie robią bałwochwalcy, którzy mówią do kawałka drewna „jesteś moim ojcem" a nie znają ich Ojca, który ich stworzył z niczego'.

 Po tym Bóg ostrzegł przed okradaniem człowieka, ponieważ to również prowadzi do podobnego zachwiania wartości. Uwzględniając ostrość przykazań i karę za ich przekroczenie, porządek przykazań jest następujący: po bałwochwalstwie przychodzi rozlew krwi, a po tym cudzołóstwo, następnie porwanie człowieka, fałszywe świadectwo i rabunek, ale ten, kto nie pożąda, nigdy nie skrzywdzi swojego sąsiada.