10 słów

Super User włącz .

Piąte przykazanie: Szanowanie rodziców

Szanuj twojego ojca i twoja matkę, aby twoje dni były przedłużone na ziemi, która Bóg, twój Bóg, daje tobie

20:12 Szanuj twojego ojca i twoją matkę - Tora zestawia obok siebie szacunek dla ojca i matki razem z, Szabatem. Uczy cię to, że w taki sam sposób, w jaki jesteś zobowiązany szanować Szabat, tak samo jesteś i zobowiązany szanować matkę i ojca. (Baal Haturim)

Rabini uczyli: w stworzeniu człowieka uczestniczy trzech partnerów - Wszechmocny oraz ojciec i matka (Kiduszin 30b). Gdy ktoś szanuje swoich rodziców, Bóg mówi: 'Uważam, że jest tak, jakbym przebywał między nimi, a oni mnie szanowali'. Gdy jednak ktoś przysparza rodzicom bólu, Bóg mówi: 'Dobrze się stało, że nie zamieszkałem pośród nich, bo gdybym tak uczynił, to sprawiliby ten ból Mnie'. (Kiduszin 31 a)

Dodatkowe zdanie w powtórzeniu przykazania w Dewarim 5:16 ma na celu ukazanie tej micwy w odpowiedniej perspektywie. Ktoś mógłby bowiem szanować rodziców tylko z sentymentu albo z poczucia moralnego obowiązku wobec nich. Tora podkreśla jednak, że należy przestrzegać tego przykazania bez względu na osobiste uczucia lub wrażliwość. Przykazanie to nie różni się od wszystkich innych jest obowiązujące, ponieważ Haszem, twój Bóg, nakazał ci je. (Haamek Dawar)

U podstaw tej micwy leży myśl, że należy uświadomić sobie, kto uczynił nam dobro, i odwdzięczyć się za nie. Także to, że nie należy być niewdzięcznikiem, który zaprzecza dobru uczynionemu mu przez innego, gdyż jest to zła cecha i podły czyn, zarówno w stosunku do Boga, jak i do człowieka. Człowiek musi sobie uświadomić, że rodzice są przyczyną jego istnienia na tym świecie, dlatego też właściwe jest okazywanie im szacunku i świadczenie wszelkiego dobrodziejstwa, ile tylko można. To oni sprowadzili cię na ten świat i poświęcali swe siły podczas twoich młodych lat. (Sefer Hachinuch)

aby twoje dni były przedłużone - Jeżeli będziesz szanował swojego ojca i matkę, twoje dni będą wydłużone, natomiast jeśli nie - zostaną skrócone. Wiemy to, gdyż słowa Tory należy rozwinąć, bo Tora jest pisana oszczędnym językiem.

Szacunek dla rodziców stanowi gwarancję tego, że kolejne pokolenia przyjmą nauki starszych, pokolenie za pokoleniem, dzięki czemu będą trwali przy Torze. Pomoże to również doskonalić ich domostwa, co jest pierwszym krokiem na drodze doskonalenia państwa.

 W drugiej wersji przykazań (Dewarim 5:16), obok wymienionej już nagrody długiego życia dla pobożnego dziecka, znajdują się dodatkowe słowa: ulemaan jitaw lach "i aby było ci dobrze". Talmud wyjaśnia, że zdanie to odnosi się do Przyszłego Świata, do wiecznej nagrody, tłumacząc: „aby twoje dni były wydłużone" w świecie nieskończonym "i aby były one dobre dla ciebie" w świecie, który jest całkowicie dobry, pozbawiony wszelkiego smutku czy zła. (Kiduszin 39b, Chulin 142a)

 Przestrzeganie tych pięciu przykazań przedłuży twoje dni, sprawiając, że „będą długie" (czyli będą wiecznym życiem), tj. bez żadnego fizycznego końca. Nasi mędrcy mówią, że chodzi tu o "Świat, który jest wiecznie 'długi' (trwający)" (Kiduszin 39b). W istocie, tych pięć przykazań odnosi się całkowicie do oddawania czci Bogu, niech będzie błogosławiony, a ten, kto Go czci przestrzegając ich, odziedziczy wieczne życie. Rozpoznajemy i znamy Go jako Jedynego, który przywiódł do istnienia coś z niczego (jeszmein); On Jedyny będzie naszym Bogiem i nie będziemy służyć żadnemu innemu bóstwu i nie będziemy buntować się przeciw Niemu w myśli, w mowie czy w czynach, i będziemy oddawać Mu cześć, bo On jest naszym Ojcem, naszym Stworzycielem.

na ziemi - Przestrzegając pierwszych pięciu przykazań zasłużysz na to, że długość dni, którą ci obiecałem, osiągniesz zamieszkując Erec Jisrael, tj. nie będziesz z niej wygnany. Jednak następne pięć przykazań, dotyczących tego, że masz nie ranić żadnego człowieka fizycznie (dosł. jego ciała) ani nie ranić jego czci i jego własności czynem, mową czy myślą, wszystkie one są ostrzeżeniem, które ma chronić cię przed karą w tym świecie i w Świecie Przyszłym.

 Po tym jak Święty Błogosławiony skończył mówić o naszych obowiązkach wobec samego Stwórcy i jego chwały, zwraca się teraz do tych przykazań, które odnoszą się do stworzeń. Zaczyna od ojca, bo w odniesieniu do potomstwa ojciec jest podobny do Stwórcy, będąc partnerem Boga w kształtowaniu dziecka. Bóg jest naszym pierwszym Ojcem, a ten, kto płodzi dziecko, jest naszym męskim rodzicem. Dlatego jest napisane w Dewarim 5:16 – „szanuj ojca, tak jak Bóg ci nakazał". To znaczy: "Tak jak nakazałem ci szanować Mnie, tak nakazuję ci szacunek dla osób, które współdziałały ze Mną w tworzeniu ciebie?. Tora nie wyjaśniła natury szacunku, jaki mamy okazywać rodzicom, bo można to wywnioskować z szacunku, o którym mowa powyżej, jaki jesteśmy winni naszemu pierwszemu Ojcu. Dlatego należy zawsze akceptować swojego biologicznego ojca i nie mówić o innym człowieku, że jest naszym ojcem. Nie należy służyć ojcu z powodu jego majątku czy jakichkolwiek oczekiwanych zysków, które ma się nadzieję uzyskać od niego. Nie należy przysięgać na imię ojca na próżno lub fałszywie. Inne jeszcze rzeczy są włączone w definicję „szanowania" i jest to wyjaśniane przez naszych rabinów. Mędrcy powiedzieli, że szanowanie rodziców jest połączone z szanowaniem Boga. Skoro to przykazanie odnosi się do stworzeń na ziemi, Bóg wyznaczył jako nagrodę za jego przestrzeganie przedłużenie życia na ziemi, którą nam dal. Ale według naszych rabinów obiecał On, że nasze życie będzie przedłużone przez przestrzeganie przykazań - tzn. że Bóg wypełni nasze dni na tym świecie i będą przedłużone w Przyszłym Świecie oraz że będziemy mieszkać na zawsze na dobrej ziemi, którą On nam da. W księdze Dewarim (5:16) Bóg powiedział: „żeby twoje dni były przedłużone i żeby ci było dobrze na ziemi, którą Twój Bóg ci da". W słowach tych zawarte są więc dwie obietnice.


 Wyjście z Egiptu i danie Tory - te dwa podstawowe zdarzenia w historii żydowskiego narodu, które kształtują fundament naszej lojalności wobec Boga jako Władcy naszego przeznaczenia i Przewodnika naszego życia, są historyczną prawdą. Jednak nasza wiedza i nasze uznanie prawdy historycznej zależy od tego, czy posiadamy tradycję. Z kolei zachowanie tej tradycji wymaga, aby rodzice wiernie przekazywali ją swoim dzieciom, a dzieci żeby były gotowe przyjąć ją z rąk swoich rodziców. Tak więc przetrwanie tej wielkiej Boskiej instytucji, jaką jest judaizm, zależy całkowicie od posłuszeństwa dzieci względem rodziców - i to zarówno w teorii, jak i w praktyce - a szacunek okazywany przez dzieci swojemu ojcu i swojej matce jest podstawowym warunkiem wiecznego trwania żydowskiego narodu. Poprzez ojca i matkę Bóg daje dziecku znacznie więcej niż tylko fizyczne istnienie. Rodzice w rzeczywistości reprezentują tę więź, która łączy dziecko z przeszłością żydowskiego narodu i która umożliwia temu dziecku, aby w przyszłości stało się żydowskim mężczyzną albo żydowską kobietą. To oni właśnie przekazują tradycję judaizmu poprzez kształcenie, obyczaj i nauczanie. Dziecko ma otrzymać z ich rąk żydowską historię i żydowskie Prawo, tak, aby kiedyś w przyszłości mogło przekazać je swoim własnym dzieciom. Tak samo, jak ono szanuje swoich rodziców, któregoś dnia będzie szanowane przez własne dzieci. Bez tej więzi łańcuch pokoleń byłby przerwany, przeszłość żydowskiego narodu byłaby stracona dla przyszłości, a żydowski naród przestałby istnieć. Ta właśnie istotna rola daje żydowskim rodzicom ich ważne miejsce wśród Dziesięciu Przykazań, a Tora mówi nam:.Szanuj twojego ojca i twoją matkę, aby twoje dni były przedłużone na ziemi, którą Bóg, twój Bóg, da tobie.